24
Październik
10:00 — 15:30
Dom Polsko-Słowacki
Rynek 1

Gorlice, Małopolskie 38-300 Polska
Ładowanie Wydarzenia
  • To wydarzenie minęło.

KONFERENCJA ZNAKI PAMIĘCI III – ŚLADAMI I WOJNY ŚWIATOWEJ

24 października 2009 r. w sali konferencyjnej Domu Polsko – Słowackiego im. Dušana Jurkoviča odbyła się już trzecia konferencja „Znaki Pamięci – śladami I wojny światowej” zorganizowania przez Stowarzyszenie Aktywnej Ochrony Cmentarzy z I Wojny Światowej CRUX GALICIAE. Rozpoczęcie konferencji połączono z otwarciem wystawy fotografii przedstawiających cmentarze wojenne głównie z powiatu gorlickiego i tarnowskiego. Otwarcia imprezy o godz. 10.00 i powitania zgromadzonych gości a także przedstawicieli władz Miasta i Powiatu w osobach Burmistrza Kazimierza Sterkowicza i Wicestarosty Karola Górskiego oraz Radnych Rady Miasta w imieniu CRUX GALICIAE i Domu Polsko Słowackiego dokonali Mirosław Łopata – prezes Stowarzyszenia i Krzysztof Szadkowski , gospodarz obiektu.
Prelekcje odbyły się w dwu blokach tematycznych rozdzielonych przerwą na kawę i poczęstunek dla publiczności: pierwszym dotyczącym cmentarzy wojennych i spraw z nimi związanych i drugim – historycznym. Pierwszy blok rozpoczął wykład dr inż. arch. Jana Schuberta z Krakowa, wykładowcy w Katedrze Historii Architektury, Urbanistyki i Sztuki Powszechnej Politechniki Krakowskiej zatytułowany „Informacja o powstaniu i działaniu przemyskiej Inspekcji Grobów Żołnierskich w latach 1915-1918”. Z tej bogato ilustrowanej mapami i fotografiami prelekcji zebrani mogli poznać odpowiedź na dawno i powszechnie nurtujące miłośników zachodnio-galicyjskich cmentarzy wojennych pytanie: „Co było dalej na wschód ?” to znaczy jak władze austro- węgierskie poradziły sobie z problemem pochówków żołnierzy na terenach tzw. Galicji Środkowej. J. Schubert oparł swoje wystąpienie o materiały archiwalne które zgromadził podczas kwerend w Kriegsarchiv w Wiedniu i archiwach lwowskich. Kolejny odczyt Agnieszki Partridge, historyka sztuki i dziennikarki TVP Kraków zatytułowany „Działalność Heinricha Karla Scholza w Kriegsgreaberabteilung Krakau w latach 1916-1918 w świetle jego twórczości rzeźbiarskiej” dotyczył przedstawienia i porównania dokonań tego artysty w VI tarnowskim okręgu cmentarnym z jego późniejszą, praktycznie dotąd w Polsce nieznaną działalnością twórczą. Następnie z odczytem zatytułowanym :”Źródła i szkice do historii cmentarzy wojennych w Gorlicach i okolicy” wystąpił Kamil Ruszała z Jasła, student historii na Uniwersytecie Jagiellońskim. W odczycie, bogato ilustrowanym materiałami archiwalnymi przybliżył zgromadzonym problematykę opieki władz samorządowych i państwowych nad miejscami spoczynku żołnierzy w okresie od wybuchu I wojny światowej do końca dwudziestolecia międzywojennego. Ostatni odczyt zatytułowany „Studium powiązań widokowych cmentarzy z I wojny światowej na przykładzie obiektów zlokalizowanych w Dolinie Sękówki” należał do dr inż. arch. Urszuli Forczek- Brataniec, rodem z Gorlic na stałe związanej z Krakowem, wykładowcy w Zakładzie Otwartego Krajobrazu i Budowli Inżynierskich Politechniki Krakowskiej. W bogato ilustrowanym slajdami i mapami wystąpieniu autorka przedstawiła znaczenia cmentarzy w krajobrazie a także wskazała zagrożenia i sposoby ochrony wartości krajobrazowych tych obiektów. Blok zakończyło niezaplanowane wystąpienie dr inż. arch. Krzysztofa Wielgusa, wykładowcy na Politechnice Krakowskiej i jednego z największych znawców galicyjskiej architektury militarnej w którym wyjaśniając znaczenie materialnego i pozamaterialnego dziedzictwa jakie pozostawiła nam I wojna światowa zaapelował o pamięć i właściwą ochronę tejże spuścizny.
Drugi blok „historyczny” rozpoczął odczyt dr Jarosława Centka, wykładowcy z Zakładu Historii Wojskowej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu zatytułowany „Szturm pruskiej gwardii na Staszkówkę 2 maja 1915 r.”. W wystąpieniu, oprócz szczegółowego omówienia składu, uwarunkowań logistycznych i wreszcie samych działań jednostki 2 maja 1915 r. autor wyjaśnił min. zagadkową sprawę pól minowych położonych przed pozycjami wyznaczonym tej formacji do zdobycia. Kolejny odczyt przedstawiony przez Pawła Kukurowskiego, wrocławianina, historyka i doktoranta Uniwersytetu Wrocławskiego zatytułowany „Wrocławianie pod Gorlicami. Działania niemieckiej 82 Rezerwowej Dywizji Piechoty w dniach 2-6 V 1915 r.” dotyczył szczegółowego przedstawienia działań żołnierzy tej jednostki w zdobywaniu kolejno: gorlickiego cmentarza parafialnego, kirkutu i Góry Cmentarnej, Zagórzan, wzgórza Wilczak przed Bieczem oraz kolejnych umocnień rosyjskich położonych dalej na wschód. Następne dwa referaty dla zachowania równowagi pomiędzy przedstawieniem działań niemieckich i austro-węgierskich poświęcono kolejno: działaniom bojowym 12 „krakowskiej” Dywizji Piechoty oraz austro-węgierskiej sztuce fortyfikacji polowej. W wykładzie zatytułowanym „Działania 12 „Krakowskiej” Dywizji Piechoty od 28 lipca 1914 r. do 2 maja 1915 r.” Wacław Szczepanik , historyk i doktorant na Uniwersytecie Jagiellońskim przedstawił mało znany szlak bojowy tej jednostki w której między innymi służyli przodkowie gorliczan od wybuchu wojny do Bitwy Gorlickiej bogato ilustrując prelekcję mapami a także przybliżył zebranym wiele szczegółowych informacji dotyczących polskiego charakteru tej jednostki oraz jej wyższych dowódców. Ostatni wykład konferencji „Austro – węgierskie umocnienia polowe w Galicji i Królestwie Polskim w I wojnie światowej” wygłoszony przez Marcina Mikulskiego historyka z Krakowa, doktoranta na Uniwersytecie Jagiellońskim dotyczący polowej sztuki fortyfikacyjnej bardzo przystępnie zilustrowany fotografiami i szkicami archiwalnymi zaspokoił ciekawość tej części publiczności która natykała się na relikty tychże umocnień w Beskidzie Niskim nie wiedząc z czym w istocie ma do czynienia.
Konferencji towarzyszy prezentowana do 28 listopada b.r. wystawa zdjęć przedstawiających ponad 30 cmentarzy wojennych, zgrupowanych po trzy dla każdego cmentarza według specjalnego klucza. Pierwszy z serii fotogramów ukazuje wygląd cmentarza bezpośrednio po budowie najczęściej w doskonałym stanie technicznym. Bardzo dobra jest również na ogół jakość tej fotografii. Drugi fotogram przedstawia cmentarz w apogeum jego zniszczenia najczęściej przypadającym w latach 70-90 tych ubiegłego wieku i tak jak tragiczny jest stan techniczny przedstawionych obiektów tak też nienajlepsza jest jakość fotografii wykonywanych na słabym sprzęcie i z trudem zdobywanych radzieckich lub enerdowskich materiałach. Trzeci z serii fotogramów, kolorowy i wykonany techniką cyfrową przedstawia każdy z obiektów współcześnie – część po remontach a część jeszcze oczekującą na swoją kolejkę. Kolorowe ujęcia nie są jednakże tak optymistyczne jakby się z daleka wydawało. Na kilku bowiem fotografiach współcześnie wykonanych wyremontowanym cmentarzom trudno dopatrzeć się elementów widocznych na pierwszym zdjęciu z serii…
Zdjęcia prezentowane na wystawie pochodzą z archiwum CRUX GALICIAE oraz prywatnych zbiorów Janusza Lewka i Tadeusza Sypka.

tekst: Mirosław Łopata
fot. Adam Szczepański

Plakat

Szczegóły

Data:
24 października 2009
Czas:
10:00 - 15:30
Wydarzenie Kategoria:
Organizator:

Nadchodzące wydarzenia