Przejdź do treści

Zeszyt ćwiczen "Śladami Pogórza"

„Śladami Pogórza” to polsko-słowacki zeszyt ćwiczeń o kulturze i tradycjach Pogórza. Zawiera zadania o życiu na wsi, muzyce, garncarstwie, strojach ludowych i zwyczajach świątecznych. Poniżej można przejrzeć zeszyt w PDF lub skorzystać z wersji tekstowej z opisami ilustracji i ćwiczeniami do wykonania bez obrazków.

Wersja tekstowa dokumentu

Śladami Pogórza. Zeszyt ćwiczeń
To wersja tekstowa ilustrowanego zeszytu. Możesz odpowiadać na głos lub zapisywać odpowiedzi. Tam, gdzie oryginalne zadanie wymaga patrzenia na rysunek, znajdziesz opis ilustracji i propozycję wykonania zadania bez obrazka.

Na okładce widać kota w stroju ludowym oraz kolorowe rysunki przedstawiające dom, drzewa, ptaki, królika i zboże.

Pokoloruj pogórzańską wieś
Na rysunku są drewniane domy i zabudowania, a za nimi wzgórza i las. Przy domu stoją kobieta i mężczyzna w tradycyjnych strojach. Na podwórku widać owce, drób i inne zwierzęta. Wersja tekstowa: wybierz kolory dla dachu, trawy, nieba i dwóch zwierząt. Powiedz lub zapisz, jak będzie wyglądała Twoja wieś.

Co znajdziesz na wsi?
Na ilustracji są między innymi: krowa, kaktus w doniczce, rybka w akwarium, zegarek, kosiarka, radio, banany, sierp, lornetka, kura, hulajnoga, książka, wiadro, czapka z daszkiem, papuga, kot, jabłko, laptop, traktor, łódka z wiosłem, hamburger, drewniana łyżka, marchewki, kapelusz, wrotka, samolot, lody, cukierek i świnia.

Wybierz z listy rzeczy i zwierzęta, które kojarzą Ci się z wiejskim podwórkiem lub pracą w gospodarstwie. Wyjaśnij swój wybór.

Porównaj dwa rysunki strojów
W zeszycie zadanie polega na znalezieniu dziesięciu różnic między dwoma rysunkami pary w strojach ludowych. Na pierwszym kobieta stoi z lewej strony i ma koronkowe wykończenie przy dole stroju. Mężczyzna stoi po prawej, ma niebieską kamizelkę z ozdobnymi kółkami, białą koszulę ozdobioną drobnym wzorem, pomarańczowy pas z widoczną sprzączką i ciemne buty. Na drugim rysunku kobieta stoi z prawej i ma widoczny warkocz, a mężczyzna stoi po lewej. Na jego koszuli nie widać drobnego wzoru, a na pasie nie widać sprzączki.

Wersja tekstowa: porównaj oba opisy. Powiedz, co zmieniło się w ustawieniu postaci i szczegółach stroju, a jakie elementy powtarzają się na obu ilustracjach.

Instrumenty pogórzańskiej kapeli
Rysunek przedstawia gitarę, skrzypce, saksofon, akordeon, klarnet, pianino oraz duży instrument smyczkowy przypominający kontrabas. Wybierz instrumenty, które mogą należeć do pogórzańskiej kapeli. Powiedz, które z wymienionych instrumentów mają struny, które klawisze, a w które się dmucha.

Droga Stasia do prozioków
W oryginale Staś ma odnaleźć drogę wśród splątanych ścieżek do talerza z proziokami, czyli plackami na sodzie. Pozostałe drogi prowadzą do pustych naczyń.

Wersja tekstowa: zacznij od podwórka. Droga przez sad prowadzi do studni. Ścieżka przy płocie prowadzi do rozwidlenia, z którego można pójść do pustej miski albo do kuchni. W kuchni na stole stoi talerz z proziokami. Opowiedz, którędy powinien pójść Staś w tej wersji zadania.

Gliniane naczynie Janka
Janek najpierw wykopuje glinę z ziemi. Potem formuje naczynie na kole garncarskim. Na końcu wypala je w piecu. Ilustracja pokazuje łopatę, koło garncarskie i piec, a w pustej ramce można zaprojektować własne naczynie.

Opowiedz po kolei, co ma zrobić Janek. Następnie zaprojektuj własne naczynie: opisz jego kształt, przeznaczenie i zdobienia.

Połącz kropki i rozpoznaj zwierzę
Na rysunku kropki tworzą kontur zwierzęcia stojącego przy płocie. Wersja tekstowa: odgadnij zwierzę po wskazówkach. Ma cztery nogi, szeroki pysk i długi ogon. Pasie się na łące i może dawać mleko. Jak je nazwiesz i jakie kolory wybierzesz dla jego sierści?

Ogród i podwórko
Na rysunku widać fragment drewnianego domu, płot i słońce. Resztę ogrodu i podwórka trzeba uzupełnić. Opisz swój projekt: jakie kwiaty posadzisz, co znajdzie się przy płocie i jakich kolorów użyjesz?

Wzory na pisanki wielkanocne
Na ilustracji są dwie nieozdobione pisanki. Wymyśl dwa różne wzory. Opisz lub zapisz, gdzie umieścisz kropki, paski, kwiaty albo inne motywy i jakie nadasz im kolory.

Haft na koszuli
W zeszycie pokazano koszulę z kołnierzem, guzikami i mankietami. Obok są przykłady ozdób: fale, kropki, listki i motywy kwiatowe. Wybierz motywy do własnego haftu i opowiedz, czy umieścisz je przy kołnierzu, na mankietach, czy wzdłuż guzików.

Elementy stroju pogórzańskiego
Ilustracja zestawia przedmioty związane ze strojem ludowym z innymi elementami ubioru. Wśród przykładów są: wysokie czarne buty, klapki, buty sportowe, szpilki, czerwone korale, niebieski sznurowany gorset, jasna spódnica, ciemny kapelusz z czerwoną wstążką, czapka z daszkiem, bluza z kapturem, krawat i muszka. Wybierz elementy stroju pogórzańskiego. Możesz porównać listę z opisem pary w strojach z wcześniejszego zadania.

Wieniec dożynkowy
Ilustracja pokazuje ozdobny wieniec w kształcie korony zwieńczonej krzyżem. Obok są bochenek chleba i trzy rysunki zbóż: rozgałęziona łodyga ze zwisającymi ziarnami, zwarty zielony kłos i kłos z długimi ośćmi. Zboża na rysunku nie są podpisane.

Powiedz lub napisz, z czego wykonuje się tradycyjne wieńce dożynkowe. Spróbuj nazwać zboża na podstawie ich opisu i wyjaśnij, po czym je rozpoznajesz.

Informacje o wydaniu
Publikacja powstała w ramach małego projektu „Odkrywamy wspólne korzenie – dziedzictwo pogranicza” (INT/TAT/II/0038), ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Interreg Polska–Słowacja 2021–2027. Współfinansowana przez Unię Europejską.

Wyłączną odpowiedzialność za zawartość publikacji ponoszą jej autorzy. Publikacja nie przedstawia oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej ani Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej TATRY z o.o.

Koncepcja, projekt graficzny i rysunki: Grzegorz Wawrzyńczak. Konsultacje merytoryczne: Agnieszka Mosoń-Malisz. Gorlickie Centrum Kultury, 2026. ISBN 978-83-963092-8-0. Egzemplarz bezpłatny.